Bir inşaat işi yapıyorsanız, iş bittiğinde teminatlarınızı alabilmek, yahut iskân belgenizi alabilmek için SGK’dan ilişiksizlik belgesi almanız gerekiyor. Yani bir başka anlamı ile, borcu yoktur evrakı. Bu yazıyı almak için gerekli şartlardan biri de asgari işçilik tutarının SGK’ya bildirilmesi ve ödenmesidir.
Asgari işçiliğin SGK’ya bildirilmesi konusuyla ilgili daha çok yıllara yaygın inşaat işlerinde ( bir takvim yılından uzun süren işler, örneğin 15 Kasım 2024’de başlayan ve 20 Mart 2025’de biten bir iş) bir çok müteahhidin yahut ilgilisinin bilmediği ve bilmediği için de mağdur olduğu bir konu var. Kısmı ilişiksizlik. Bu yazıda bu konuyu ele alacağız.
Öncesinde kamu ihalelerinde asgari işçilik nasıl hesap ediliyor, bu konuyu kısaca özet geçelim.
Kamu ihaleleri çerçevesinde yapılan bir işin asgari işçilik hesabında , sözleşme bedeli + varsa fiyat farkı + varsa akreditif üzerinden toplam matrah hesap ediliyor. Bu hesap edilen tutara SGK’nın belirlemiş olduğu asgari işçilik oranına %25 indirim yapılarak, bildirilmesi gereken minimum sigorta prime esas kazancı hesaplanıyor.
Örneğin sözleşme bedeli 100 TL olan bir işe aylar yahut yıllar içinde 20 TL fiyat farkı eklendi ise, 120 TL üzerinden bunun bir betonarme karkas inşaat işi (%9 asgari işçilik oranı ) olduğu varsayılarak hesap edildiğinde, (100+20) x %9 x (1-%25) = 8,10 TL bildirilmesi gereken SGK prime esas kazancı oluyor.
Asgari işçilik oranları her bir inşaat için farklı katsayılar ile hesaplanıyor. Yazının sonunda bunu tablo olarak paylaşıyor olacağım.
Bu kısmı özet olarak geçtikten sonra gelelim başlıktaki asıl konumuza.
Sorun daha çok yapımı bir kaç yıl süren yıllara yaygın inşaat işlerinde karşımıza çıkıyor. İhale mevzuatına göre yaptırılmayan işlerde, (kat karşılığı inşaat işleri, kentsel dönüşüm, tadilat vb. işler) işin asgari işçilik tutarı, işin bitirildiği tarihten bir önceki yılın ruhsattaki yapı sınıfına göre belirlenen inşaat birim metrekare fiyatları üzerinden ve ruhsatta yazan toplam inşaat alanı üzerinden hesap ediliyor. Örneğin 2021 de başlamış bir konut işi, 2025 de bittiğinde, hesabı 2024 yılı birim fiyatları ile yapıldığı için, yüksek enflasyonlu bu dönemde, 2021-2022-2023 gibi önceki yıllarda ödenen primler, asgari işçilik tutarını karşılamıyor ve tüm işçilik ödemeleri SGK’da mevzuata uygun şekilde tam olarak gösterilmesine rağmen, ek ödemeler yapılması zorunluluğu doğuyor.
Son yıllarda yaşanan çok yüksek enflasyon böyle bir sorunun ortaya çıkmasına neden oldu. Bu konuyla ilgili sorunların önüne geçilmesi için 02.12.2024 tarihinde SGK tarafından bir genelge yayınlandı ve bu genelgede işle ilgili kısmı ilişiksizlik alınabileceğinden bahsedildi.
Her yılın sonunda SGK’ya kısmi ilişiksizlik başvurusu yaparak, o yılın içinde yapılan iş kısmının asgari işçilik hesabını bu şekilde yapmak mümkün olacak ve böylece her yıl bir önceki yılın inşaat birim metrekare fiyatları ile asgari işçilik tutarları hesap edilerek, kısmen de olsa enflasyon karşısında ortaya çıkan bu sorun hafifletilmiş olacak.
Yıllara yaygın iş yapanlar (yahut yapmak zorunda kalanlar) için önemli olduğunu düşündüğüm bu konuyu sizlere aktarmak istedim.
Selametle..
Konuyla ilgili bilgi ve belgeler :